Ortodoks kilisesinin tanimi

Ortodokslugu tanitan kisisel web sayfama hosgeldiniz !

ORTODOKSLUGUN ÖZLÜ TANIMI :
Ortodoks kilisesi yedi ökümenik konsilin mirascisidir .

ORTODOKSLARIN TEMEL INANCLARI :

A) Allah Oglu Mesih Isa yaratilis bakimindan insan bedenine büründü , o haldeki insanda onda inayet yoluyla
tanri olsun
diye ( bakiniz : 2Petrus 1 , 4 ; Romalilar 8 , 14-17 ve 13 , 14 ve Efesliler 4 , 23-24 ve ayni mektubun 2 , 15-16 ) vs ,,,
insanin vokasyonunu dogrulayan çok sayida ayetler çogaltilabilinir .

B) Insanin yüregi Allah’la birlesmeyi özler .

C) 325’de Iznik’te ve 381’de Istanbul’da toplanan iki konsilde uygun görülen asagidaki kredoya
inanç bagliligini sürdürür
.
IZNIK- ISTANBUL KREDOSU :

Yer ve göklerin , görünen ve görünmeyen varliklarin yaraticisi kâdiri mutlak Bir BABA Allah’a
iman ederim .

Allah’in biricik oglu Rab Isa Mesih’e , bütün çaglardan önce Baba’dan dogmus olduguna
, ve her seyin onun vasitasiyla yapildigina
, biz insanlar için ve kurtulusumuz için göklerden indigine , Kutsal-Ruh’tan ve bakire Meryem Ana’dan
cisimleserek insan olduguna
, Pantoslu Pilatosun zamaninda bizim için haça gerildigine , izdirap çekip ölüp gömüldügüne
, Yazilara göre üçüncü gün dirildigine
, göklere çiktigina , ve Baba’nin saginda oturduguna , ölenleri ve yasayanlari yargilamak için
büyük izzetle geri gelecegine
, ve egemenliginin sonu olmayacagina iman ederim .

Ve yasam veren Rab Kutsal-Ruh’a , Baba’dan geldigine , Baba ve Ogul’la yüceltilip tapinildigina , peygamberler
vasitasiyla
konustuguna iman ederim .

Kutsal , katolik ve elçisel bir tek kiliseye iman ederim .

Ölülerin dirilmesini ve sonsuz yeni yasami beklerim .



AMIN !

« Rab Mesih’in Incil’ini bozulmamis sekilde korur ve Onun bize verdigi inanca uyariz , bu inanci her türlü
kirlenmeden ve
alçalmadan essiz bir hazine ve üstün degerli bir yapit olarak dokunulmaz koruruz « . 1718 ’ de
kaleme alinan patriklerimizin
mektubunun bu hatirlatmasi ortodokslugu karakterize eden seyi hemen özetler , yani onun gerçek imanin dogrulanmasinda
ve bildirgesindeki
degizmezligini , geçmise sadik kalmadaki kararliligini , ilk Yüzyilin kilisesiyle canli sürekliligin korunmasini
ve bu mirasi
gelecek nesillere iletmedeki görevini yerine getirmeye çalisir . Yunan’ca etimolojisine göre ortodoks
sözcügü « dogru » anlamina
gelen « orthos » « görüs, yargi , itibar , ve izzet » anlamina gelen « doxa »
sözcügünden türemistir . Kilise ve çöl baba’lari
ortodoks sözcügünü hem kiliseyi adlandirmak için ve hemde hakikattaki ( Mesih’e anistirmada
bulunarak ) övgüyü göstermek için
kullanirlar . Ortodoks sözcügü bunun için gerçek imanin es anlamidir , yani gerçek izzet
yada gerçek ibadettir . Bunun için
ortodokslar kiliselerinin Allah’i olmasi gerektigi gibi izzetlendiren gerçek imanin tasiyicisi olduklarina iman
ederler ,
ve bu inanci yeryüzündeki Mesih’in kilisesi sayarlar . Ortodoks kilisesinin geregi ve istedigi eksotik ve dogusal
degil fakat
« evrensel » ve daha basitçe hiristiyan kilisesi olmaktir . Bütün Ökümenik konsillerin
en önemli inanç bildirgesi iznik-istanbul
kredosudur , ki 680’de toplanan altinci konsil en kusursuz « iman kurali » olarak bu kredonun üstünlük
karakterini dogrulamistir
. Bu kredo aksam ve gece offislerinde oldugu gibi her ökaristik kutlamadada okundugundan Eski ve Yeni Ahit’le birlikte
ökümenik
konsillerin kuramsal tanimlamasi olarak sürekli ve geri alinamaz bir üstünlük tasiyan bütün
hiristiyan dogmalarini görkemlice
itiraf eder .

IMAN VE AYIN

Kilise yedi sakrömen kabül eder ve onlari yasaminin merkezine oturtur . Her sakrömen’de görülmeyen
( buna ruhsal inayet yada
kayra denir ) ve görülebilen ( dis belirti ) ikililiginden dolayi sakrömen’lere sir( mystère )
denir . Her sakrömen kilisenin
biricik sirri oldugundan , Kutsal-Ruh’un eylemince etkili kilindigindan imanlilarin sanktifikasyonuna ( kutlulasmasina
) yarayan
ayinsel eylemdir . ( Bunlarin biçiminin kullaniminda Roma kilisesiyle önemli farkliliklar vardir )



Bu sakrömen’ler sunlardir :



1) Vaftiz .

2) Krismasyon ( Chrismation ) « vaftiz aninda kutsal yag ile yaglanarak imanli meshettirilinir » .

3) Ökaristi .

4) Tövbe etmek .

5) Ordinasyon ( göreve atanacak kisinin üzerine episkopaslar tarafindan eller konarak yapilinir ) .

6) Evlilik .

7) Hastalarin kutsal yag ile ovulmasi ( onction des malades ) .



Bunun disinda sakrömen’tal karakteri olan diger eylemlerinde oldugunu belirtmek gerekir .

a) Monastik kiyafetin alinmasi .

b) Alti Ocak’ta Teofani’de sularin kutsanmasi ( Buna Rabbimizin vaftizide denir )

c) Cenaze törenleri servisleri ( not : ölülerin yakilmasi yasaktir ve büyük günah sayilmaktadir
)



Ilk yüzyilda oldugu gibi bugünde ortodoks kilisesinde hiristiyanliga girisin üç sakrömeni ( vaftiz
, krismasyon ve komuniyon
) birbirine siki sikiya baglidir . Yas farki olmaksizin Mesih’in üyesi olan bir ortodoks bunun tüm ayricaliklarini
ayni anda
alir . Vaftiz Baba , Ogul ve Kutsal-Ruh adiyla yapilinir . Hafta içi günlerin ve pazarlarin alisilagelmis litürjisi
Aziz Krizostomun
( St- Jean Chrysostome ) ve « önceden kutsanmis aziz armaganlarin tasiyicisi ( liturgie de présanctifiés
) ise pazarlarin
, kutsal persembe ve kutsal cumartes’inin disinda büyük oruç haftasinin günlerinde kutlanir , buna
konsekrasiz ( sans consécration
) liturji denir .



Hastalarin kutsal yag ile ovulma sakrömeni yanlizca bedeni iyilestirmekle kalmaz , ayni zamanda günahlarin bagislanmasi
içindirde
. ( bakiniz 1Yakup 5,14-15 ) Bu sakrömen hastaligin ciddiyeti ne olursa olsun her hastaya yöneliktir . Ayrica ,
bütün otrodoks
hiristiyanlar buna kutsal bir haftada yilda bir kez alirlar . Bu sakrömen iki amaçlidir : birincisi iyilesme için
digeri ise
ölüm yoluyla hastaliktan kurtulmaktir .



Kilise üç ordinasyonu kabül eder :



1) DIYAKONA .

2) RAHIPLIK .

3) EPISKOPAZLIK .



Not : Bunun disinda son bir kaç yildan beri kadinlarin diyakonesinin yeniden kurulmasi için ( ki buna kanonik
açidan bir engel
yok ) yogun tartismalar devam ediyor . Tartismalari izledigim kadariyla gelecek bir kaç yil içinde kadinlarinda
diyakonaya
ordinasyonu mümkün olacak .



Diyakralar ve Rahipler evlenebilirler , fakat evlilikleri ordinasyondan önce olmali ! Episkopazlar ( gözetmenler
) kesisler
arasindan seçilirler ; bununla birlikte bosanmis bir kiside eger monastik yemini yapmissa episkopas olabilir .



Diyakrayi ve rahibi yanlizca episkopas ordine ( ordination ) edebilir . Yeni bir episkopazin atanmasi ise en az iki veya üç
episkopaz tarafindan yapilinir . Bunun liturjik töreninde toplanan tüm halk yani Allah’in halki AXIOS diyerek
yeni episkopazi
tasdik ederler . AXION’un anlami : < o layiktir > anlamindadir .





BAYRAMLAR VE ORUCLAR :



Kilise takvimi 1 Eylül’den itibaren baslar . Bayramlar arasinda PASKALYA bayramlarin bayramidir , çünki
Mesih ölümlerden dirilmistir
, ölümle ölümü yenmistir , mezarda olanlara yasam vermistir . Hiristiyan ortodoks ögretisi Mesih’in
dirilisine çok önem vermektedir
. Paskal’yanin disinda özel olarak önemli on iki bayram daha vardir :



1) Aziz Meryem Anamizin dogumu : ( 8 Eylül )

2) Haçin yükseltilmesi ( Exaltation de la Croix ) : 14 Eylül

3) Bakire Meryemin tapinaga girisi ( 21 Kasim )

4) Mesih’in dogumu ( 25 Aralik )

5) Teofani ( Mesih’in vaftizi ) : 6 Ocak

6) Rab Mesih’in tapinaga sunulusu ( présentation ) : 2 Subat

7) Anonsiyasyon ( annonciation ) Mesih’in dogumunun Meryeme bildirilisi : 25 Mart

8) Kûdüse giris ( 8 Nisan )

9) Asensiyon ( Mesih’in göge yükselisi , paskalyadan kirk gün sonra kutlanir ) : 25 Mart

10) Pentekot ( paskalyadan 50 gün sonra kutlanir )

11) Transfigurasyon ( 6 Agustos )

12) Meryem Anamizin uyumasi ( 15 Agustos )





Can ve beden olarak insani bütünlügü içinde gören ortodoks kilisesi bedenide tipki can gibi
ayni yoksunluga ( ascétisme )
davet eder . Buradaki yoksunluk-acsétisme’in anlami cani ve bedeni günaha götürücü tutkulardan
kurtarmak anlamindadir . Kilise
takvimi dört büyük oruç dönemini kapsar :



a) Büyük oruç Paskalya’dan yedi hafta önce baslar ve Paskalya gecesi ( Mesih’in görkemli
dirilisi ) sona erer .

b) Pantekottan yedi gün sonra pazartesi günü baslayip ve 28 haziran’da son bulan Mesih’in ögrencileri
( aziz petrus ve
pavlus ) için oruç : buda bir haftayla alti hafta arasinda degisir .

c) Asompsiyon ( Meryem Anamizin uyumasi ) orucu ise 1 Agustostan 15 Agustos’a kadar sürer .

d) Noel orucu 40 gündür ve 15 Kasim’dan 24 Aralik’a kadar devam eder



Genel olarak ve bu oruç dönemlerinin disinda her çarsamba ve Cuma günleride oruç tutulunur
( buna haçin anilma = commémoration=
günleri denir .





IKON :



Ikon Allah’i tanimanin ve onunla bütünlesmenin bir aracidir . O süsleyici bir eleman olarak tanimlanamaz
nede kutsal yazilarin
bir illüstrasyonu olarak . Tersine , Allah’i bize güzellik yoluyla erisilebilen kilan liturjiye baglidir .
Eski Ahit’te Allah
kendini yanlizca söz ( kêlam ) yoluyla gösteriyordu . Fakat Söz beden oldu . Bununla birlikte kendini
gösterenin benzeyisi
temsil edilebilinir . ( st-jean damascéne ) . Mesih yanlizca Allah’in kelimesi ( sözü ) degil fakat
onun imajidirda . enkarnasyon
ikonu yaratir , ikonda enkarnasyonu . St-jean damascéne , ikonlarin savunulmasinda , söyle diyor : « maddeye
tapmiyorum ,
fakat ikon’da benden ( bizden ) dolayi madde olan ve bunun vasitasiyla beni kurtaran maddenin yaraticisina tapiyorum
» .



Mesih’i tasvir etmek ( imajini yapmak ) kilisesel üyelerini tasvir etmektir . Ikon bize yanlizca beden olan Allah’i
degil
fakat tanri olan(kutsalliga erismis ) insanida gösterir . Eskatolojik bir perspektiften ikon insanin gerçek yüzünü
, onun
ebediyat yüzünü Allah’in hayran kaldigi ve insanin vokasyonunu gerçeklestirmekten ibaret oldugu
bu sakli yüzü telkin eder
. Fakat , Tanrisalligin kaynagi Baba’ya gelince yedinci konsil onu tasvir etmeyi yasaklamistir , yanlizca beden olan
Allah’in
kelimesi Mesih’in disinda . Ikon bize insan kisiliginin tanrilasmasini ve evrenin kutlulasmasini önceden hissettirir
, yani
seylerin varliklarin gerçekligini ……

Kutsal yazilarin bize sözle dedigini ikon bize onu renk yoluyla müjdeler ve yine onu bize mevcut kilar ( istanbul
konsili
680 ) : Allah’in kiralligina açik bir pencere olarak ikon böylece her türlü basit ve salt illustrasyonu
ortadan kaldirir .
Keza ikon hiç bir zaman yüce olani ( BABA’yi ) çizmez , nede onu esya haline sokar , fakat tam tersine
onun beden olan varligini
çizer . Ve her sey tek hatirlatmaya dogru yönelir : Mesih’in ve onun sakrömenlerinin disinda ebedi
yasam yoktur . Son olarak
ikon bize Ruh’un tanikliginin yanlizca hizmet degil ayni sekilde sanat olmasinida hatirlatir . Insan’da Allah’in
yüzünün güzelligini
her insan varliginda ortaya çikaran yüregimizin gözündeki bütünlesme sanati yanlizca Allah’ta
duran her insanin yüzünü desifre
etmeye muktedirdir ve buda bize erisilmez olan Allah’in dünyanin her türlü güzelligiyle ve tüm
yüzler arasinda bize erismek
olacagindandir .





GÜZELLIK ALLAH ’ TIR :



Ortodoks tinselliginin ( spiritualité ) baska bir düsüncesi ise güzelliktir ( beauté ). Güzelligin
, siirin , sessizligin
anlamini yitirdigimizde adalet ve ekmet istemek neye yarar ? , çünki insan sadece adalet ve ekmekle yasamaz ,
fakat güzelliklede
yasar ( Allah kendi sözü gibi güzelliktir , O GÜZELLIKTIR ) . En güzel yüz en yaralanmis , en
vurulmus yüzdür , haç üzerindeki
Mesih’in yüzüdür . Tek güzellik budur ( bakiniz : 1korintliler 1 , 22-30 ; 2 , 9 ) ve kutsalin yasamini
açiklar ve ona erismeye
çalisma istegidir .





METANUA :



( metanua = pismanlik , tövbe etme , dönme anlamindadir ve Allah’a gitmek için dünyadan vazgeçen
ruh’un eylemidir .



Tövbe etmeye ve alçakgönüllülüge ( l ’ humilité ) önem veren ortodoks tinselligi
Kutsal-Ruh’un esiniyle degerlerin ( mérites
) yani üstün islerin edintisini bilmez ( bakiniz Yakup 2 , 18-24 ; Romalilar 4 , 4-6 ) vs … ) . Ortodoksluga
göre kutsallik
transparandir ( transparence ) , Tanrisal varolusa katilistir , tövbe etmenin yoludur . Allah’in armagani , sonra
insanin
onu kabüllenmekteki özgür seçimi , onu kendi yasamiyla bütünlestirmekteki özgürlügü
. O halde inayet ( kayra ) ve özgürlük
ayri ayri kavranamaz . Ve Allah’in inayeti kurtuluslarindan kaçan insanlarda konut kuramayacagi gibi , insansal
erdemde inayete
yabanci canlari olgunluga ( yetkinlige ) eristirmez . Iste bu anlamdadirki büyük hünerli islerin edintisini
kabül etmeyiz
. Bütün ortodoks tinselligi tövbeden ( métanoïa ) geçer ve her türlü dua teknigide
tövbe üzerine asilanmistir . Bu sözcük
kisisel varolusun bilinçli araci olarak ruh’un inanç degistirmesini belirtir . Insan dünyayi kollektif
yada biyersel bir benligin
etrafinda ve Tanri sevgisini kendi egosuna yansimasi etrafinda olusturmustur . Fakat ( métanoïo ) yoluyla insan
mutlak olani
(Allah’i ) varolusunun merkezine koyar . Bu andan itibaren kendi öz sefaletini ve derin uçurumlarini kesfeder
. Ve o zaman
umuda ve imana yönlendiren inayeti ( kayrayi ) diler . Onun ruh’u Allah’in inayeti yoluyla nesnel olarak kendi
sefaletinin
bilincine vardigi andan itibaren varliginin bu tinsel dönüsümüdür pismanlik . O zaman insan inayetin
alicisi olur . Insanin
katilasmis yüregi gözyaslari içinde eriyecektir , vaftizin temizleyici suyunu hatirlatan armagandir bu .
Ortodokslukta gözyaslarinin
armaginindan geçmeyen her türlü tinsel deneyim eksiktir , çünki bu tas duyarsiz ve kati yüreginin
Allah’in inayetine duyarli
bir yürek olmasi gerektigi her türlü girisimi yapmadigi anlamina gelir . Insan tövbe etmenin bu derecesine
eristigi andan
itibaren göz yaslari ve tövbeden yüregine geçmeyen sevinç gelecektir ( bakiniz Yuhanna 14 , 27
ve 15 , 11 ) , çogu kez ortodoks
metinlerde « mutlu büyük aci » terimlerini buluruz .



MESIH ’ IN DUASI :



Mesih’in duasi tek bir cümleden ibarettir . Kesisler bu duayi her gün yaparlar : “ Ya Rab Isa Mesih Allah’in
Oglu ben günahkara
merhamet eyle „ . Bu dua ayni sekilde Luk’a incilinde taniklanan ( luka 18 , 13 ) vergi görevlisinin duasidir
. „ Tanrim ben
günahkara merhamet et „ . Kendini bu duada gören kusurlu insan yüregi kusurlulugunu kabül ettigi
oranda ve hatta uyku aninda
bile onu söyleyecektir ve Rab’bin evine aklanmis olarak girecektir . Bu duada kendimizde içsellestirtigimiz
Mesih Ismi’dir
ve imdada bir çagridir ,“ Rabbim Isa bana merhamet et „ . Bu alçakgönüllülügün
bir firsati ve ona bütün genisligini veren
Mesih’in isminin yakarilmasidir . Bu dua adeta hiristiyan duasini özetler , bunun vasitasiyla insanin yüregi
Mesih’in isminin
alicisi olur ve Tanrisal enerjiyi iletir . Ortodoks teolojisinde „öz“ ile „enerji“ arasinda bir farklilik
vardir . Allah kendi
özünde erisilmez , keza insan kendi kosulunu asamaz . Insan yaratilmis bir varliktir , yaratici degil . Insansal
öz Tanrisal
öz degildir . Bu düzeyde Allah erisilemez . ( Kutsal üçlük bir sirdir ) . Fakat Allah kendini dünyada
gösterir . Allah’in
bu dünyadaki belirmesi ortodokslukta Allah’in enerjisi olarak tanimlanir . Ve bu düzeyde Allah ortaklik olunabilinir
. Yine
bu düzeyde insan Allah’in dünyadaki belirmesine katilabilir . Bundanda katilim komuniyon istegine dayali bulusma
dogar . Mesih’in
duasinda her sey onun ismi etrafinda kiristellesir , insanin caninda yankilasir ve Mesih’le sürekli komuniyon halinde
kalir
. Buda insani sürekli erinçlige , iç barisa götürür . Onun isminin anilisi ortodoks dogunun
tipik duasi olmustur : Isa’nin
duasi Tüm yasamimizla ve nefesimizle kaynasmis olsun “ . Bu dua tüm incilin mesajidir . Baslangiç ve
son Mesih’in isminin
„varolma-sakrömen“ yüklenilmis tek bir sözde toplanir . Bu duayi kendi duamiz yaptigimiz zaman uykuda
oldugu gibi insanin
nefesinde kendini söylettirecektir . < uyuyorum , fakat ruh’um uyanik > (kantik 5 , 2 ) . Bu duayi içsellestirme
ve kendini
Rab’bin Ruh’uyla yenileme istegi Incilsel yasam yoluyla Ruh’un armaganlarinin kazanilmasidir hedeflenen amaç .
.